{"id":1625,"date":"2018-05-25T17:56:23","date_gmt":"2018-05-25T14:56:23","guid":{"rendered":"http:\/\/alisecer.site\/tkp2021\/2018\/05\/25\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/"},"modified":"2021-03-08T14:28:24","modified_gmt":"2021-03-08T11:28:24","slug":"kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/","title":{"rendered":"Kemal Okuyan, International Communist Press\u2019in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131"},"content":{"rendered":"

20. Uluslararas\u0131 Kom\u00fcnist ve \u0130\u015f\u00e7i Partileri toplant\u0131s\u0131 bu y\u0131l Kas\u0131m ay\u0131nda Yunanistan Kom\u00fcnist Partisi ev sahipli\u011finde Atina’da yap\u0131lacak. Toplant\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma grubunda T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi (TKP) de yer al\u0131yor. Ge\u00e7en haftasonu d\u00fczenlenen \u00e7al\u0131\u015fma grubu haz\u0131rl\u0131k toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lan TKP Genel Sekreteri Kemal Okuyan, International Communist Press’in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131, uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin tarihi ve g\u00fcncel durumu hakk\u0131nda \u00e7arp\u0131c\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulundu. ICP web sitesinde \u0130ngilizce ve \u0130spanyolca olarak yay\u0131nlanan s\u00f6yle\u015finin tam metni a\u015fa\u011f\u0131da yer al\u0131yor.<\/h3>\n

D\u00fcnya kom\u00fcnist hareketi, Sovyetler Birli\u011fi da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r travmay\u0131 atlatabildi mi? Sonraki d\u00f6nem harekete mal edebilece\u011fimiz bir ba\u015far\u0131 s\u00f6z konusu mu sizce?<\/strong>
\nKar\u015f\u0131 devrimin uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketine maliyeti ku\u015fkusuz \u00e7ok b\u00fcy\u00fck. Ya\u015fanan trajedinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 ya\u015f\u0131yoruz. Ancak \u00f6zel olarak kom\u00fcnist hareketi, kom\u00fcnist partilerin durumunu soruyorsan\u0131z, daha \u00f6ncesine bakmam\u0131z gerekiyor. Sovyetler Birli\u011fi y\u0131k\u0131lmadan \u00f6nce hedef ortakl\u0131\u011f\u0131 olan, daha da \u00f6nemlisi kom\u00fcnist adland\u0131rmas\u0131n\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lan tarihsel hedefle g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flara sahip bir uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin var oldu\u011fu tart\u0131\u015fmal\u0131. Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin prestiji ve otoritesi bir tutkal anlam\u0131na geliyordu ama dikkatle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda stratejik ortakl\u0131\u011f\u0131 olan bir uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareket 1980\u2019lerde de, 1970\u2019lerde de yok. Olamaz da, s\u00f6z gelimi Avro Kom\u00fcnizm kom\u00fcnist de\u011fil sosyal demokrat bir ak\u0131md\u0131r. Bu ak\u0131m\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan partiler elbette sosyal demokrat bir sapmaya indirgenemezler, muazzam bir tarihsel birikimin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131rlar ama yola Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n hemen ard\u0131ndan sosyal demokrasiden kopu\u015fla \u00e7\u0131kan kom\u00fcnist hareketi yeniden sosyal demokrat bir zemine ta\u015f\u0131ma, ayr\u0131m noktalar\u0131n\u0131 silikle\u015ftirme gibi bir rol \u00fcstlenmi\u015flerdir. Avro Kom\u00fcnizm sadece bir \u00f6rnek, iktidardaki kom\u00fcnist partileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, sosyalist \u00fclkeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda benzer bir sorun g\u00f6r\u00fclmektedir. Ortak bir strateji, ortak siyasi-ideolojik hat, ortak \u00f6rg\u00fctsel k\u00fclt\u00fcr yoktu.<\/h3>\n

\u2018YEREL MARKS\u0130ZM D\u0130YE B\u0130R \u015eEY OLAMAZ\u2019<\/strong><\/h3>\n

Olmas\u0131 gerekiyor muydu?<\/strong>
\nBak\u0131n \u00fclke \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerine denk d\u00fc\u015fmeyen, bu anlamda topra\u011fa ait olmayan bir kom\u00fcnist partisi karikat\u00fcre d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Sonu\u00e7ta tek tek \u00fclkelerde s\u00fcrmekte olan m\u00fccadeleler bir d\u00fcnya devrim s\u00fcrecine ba\u011fl\u0131d\u0131r ama o s\u00fcrece belli \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullarda m\u00fccadele ederek katk\u0131 koyarlar. Marksizm-Leninizm bu \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklere alan a\u00e7an ama ayn\u0131 zamanda bu \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklere ra\u011fmen evrensel bir teoridir. Yerel bir Marksizm diye bir \u015fey olamaz, sosyalizmin modelleri olamaz. Marksizm-Leninizm, \u015fablonlara de\u011fil, temel \u00f6nermelere ve devrimi aramak \u00fczerine kurulu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ama\u00e7 disiplinine dayan\u0131r. Almanya ile T\u00fcrkiye, ABD ile Hindistan, \u0130spanya ile Meksika\u2019da farkl\u0131 ko\u015fullarda m\u00fccadele edildi\u011fi, bu farkl\u0131l\u0131klar nedeniyle farkl\u0131 \u00f6nceliklerin, ara\u00e7 setlerinin, taktiklerin g\u00fcndeme gelece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r ama zaten Marksizmin-Leninizmin g\u00fcc\u00fc bu zenginli\u011fi b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc-evrensel bir teoriye yerle\u015ftirebilmesinden geliyor. Sorunuza d\u00f6necek olursak, kom\u00fcnist hareketin b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde ge\u00e7erli ortak bir strateji, ortak siyasi-ideolojik hat ve ortak \u00f6rg\u00fctsel k\u00fclt\u00fcre sahip olmas\u0131 gerekir. Devrimci olan budur, tarihsel olarak hedeflememiz gereken budur. Bundan yoksunduk.<\/h3>\n

Ne zamandan beri? Yani bu ortakl\u0131\u011f\u0131n zay\u0131flamas\u0131 ya da yok olmas\u0131 hangi tarihlerde ba\u015flad\u0131?<\/strong>
\nSoruya kesin bir tarih vermek yanl\u0131\u015f olur. Bu nesnel boyutlar\u0131 olan bir s\u00fcre\u00e7. D\u00fcnya kom\u00fcnist hareketi Ekim Devrimi\u2019ni takip eden o b\u00fcy\u00fck devrimci dalgan\u0131n ard\u0131ndan ortak bir devrimci strateji \u00fcretmekte zorland\u0131. Bir yanda eldeki b\u00fcy\u00fck kazan\u0131m Sovyet Rusya\u2019n\u0131n savunulmas\u0131 g\u00f6revi bir yandan da Avrupa\u2019da son hamlesini 1923 Ekimi\u2019nde Almanya\u2019da yapan devrimci dalgan\u0131n geri \u00e7ekilmesi ile ortaya \u00e7\u0131kan tablo, 1919\u2019da ortakl\u0131klara vurgu yapan, Avrupa\u2019n\u0131n geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerinde i\u015f\u00e7i hareketindeki sosyal demokrat etkiyi k\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan Kom\u00fcnist Enternasyonal\u2019i daha karma\u015f\u0131k stratejik tercihlere zorlad\u0131. Bu bir yan\u0131yla objektif bir durumdur, bir yan\u0131yla da belli ba\u015fl\u0131 kapitalist \u00fclkelerde kom\u00fcnist hareketin \u0130kinci Enternasyonal d\u00f6neminden devrald\u0131\u011f\u0131 genetik hastal\u0131klar\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. 1917 sonras\u0131nda Bol\u015feviklerin siyasal a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 kullanarak uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketine yapt\u0131klar\u0131 devrimcile\u015ftirici girdiler s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz genetik hastal\u0131klar\u0131 yok etmedi, bast\u0131rd\u0131. Ancak ba\u015fka \u00f6ncelikler kendini dayatt\u0131k\u00e7a bu hastal\u0131klar hemen hareketi domine ediyordu. Tek \u00fclkede sosyalizmin ya\u015fat\u0131lmas\u0131 ve savunulmas\u0131 g\u00f6revi, devrimci bir g\u00f6revdi ama baz\u0131 partilerin devrim fikrinden uzakla\u015fmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Fa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele i\u00e7in de ayn\u0131s\u0131 ge\u00e7erli. Yine de 1943\u2019te sonlan\u0131ncaya kadar Kom\u00fcnist Enternasyonal\u2019in ve onun en \u00f6nemli partisi Sovyet partisinin kom\u00fcnist partileri devrimci bir zeminde tutmay\u0131 becerdi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Bu hatalar\u0131n yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor, zaten b\u00f6yle bir de\u011ferlendirme fazlas\u0131yla metafizik.<\/h3>\n

Nedir \u00f6rne\u011fin hatalar? Ku\u015fkusuz m\u00fccadele varsa hata da yap\u0131l\u0131r, \u00f6nemli olan onlardan dersler \u00e7\u0131karmakt\u0131r ama Kom\u00fcnist Enternasyonal\u2019in tarihine bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u00f6zel olarak de\u011finmek istedi\u011finiz hatalar neler?<\/strong>
\nBilindi\u011fi gibi 1917 B\u00fcy\u00fck Ekim Sosyalist Devrimi\u2019nden sonra hareketin g\u00f6z\u00fcn\u00fc dikti\u011fi, b\u00fcy\u00fck beklentiye girdi\u011fi \u00fclke Almanya\u2019yd\u0131. Almanya\u2019da devrimin muzaffer olmas\u0131n\u0131n d\u00fcnya tarihinde nas\u0131l bir k\u0131r\u0131lmaya neden olaca\u011f\u0131 ortada. \u00dcstelik bir temenni de\u011fil, Alman devrimi bir ger\u00e7ekli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, \u00f6nce belki burjuva karakterde ama sonras\u0131nda g\u00fcndeme gelen bir proleter devrimdir. Alman devriminin yenilgisini ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak g\u00f6rmek de sadece ve sadece Alman Kom\u00fcnist Partisi liderli\u011finin hatalar\u0131na ba\u011flamak da yanl\u0131\u015f. Ancak Almanya\u2019da 1918 sonu-1923 sonuna kadar s\u00fcrekli kendisini hissettiren i\u015f\u00e7i iktidar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir olas\u0131l\u0131k haline geldi\u011fi iki kesit var. Bunlardan biri K\u0131z\u0131l Ordu\u2019nun 1920\u2019deki Polonya seferi, di\u011feri 1923 \u201cAlman Ekimi\u201d. 1920\u2019de K\u0131z\u0131l Ordu + Alman proletaryas\u0131 = D\u00fcnya Devrimi form\u00fclasyonu pek yayg\u0131nd\u0131, \u015fimdi bize \u00e7ocuk\u00e7a gelebilir, fazla romantik bulunabilir ama K\u0131z\u0131l Ordu Var\u015fova\u2019ya do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7ti\u011finde Rus proletaryas\u0131 ile Alman proletaryas\u0131n\u0131n birli\u011finin \u00f6n\u00fcnde ger\u00e7ekten de bir engel kalm\u0131yordu. Bol\u015fevik liderlerin hepsi Polonya\u2019daki gerici iktidar\u0131n d\u00fc\u015fmesi ile birlikte d\u00fcnya devrim s\u00fcrecinin b\u00fcy\u00fck bir mevzi elde edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Olmad\u0131, ba\u015f\u0131nda Feliks Jerzinskiy\u2019nin bulundu\u011fu Ge\u00e7ici Polonya Devrimi H\u00fck\u00fcmeti Var\u015fova\u2019ya yerle\u015fme haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yaparken K\u0131z\u0131l Ordu beklenmedik bir yenilgi ald\u0131. <\/h3>\n

Beklenmedik diyorsunuz o zaman \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedik hatalar s\u00f6z konusuydu?<\/strong>
\nBu yenilgiyi Polonya\u2019daki s\u0131n\u0131fsal dengelere ili\u015fkin ger\u00e7ek\u00e7i olmayan de\u011ferlendirmelere ba\u011flamak b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yanl\u0131\u015f olmamakla birlikte yetersizdir. K\u0131z\u0131l Ordu\u2019nun Polonya seferinin askeri a\u00e7\u0131dan \u00e7ok k\u00f6t\u00fc y\u00f6netildi\u011fini anlamak i\u00e7in askeri konularda uzman olmak gerekmiyor. Sonralar\u0131 hemen her konuda oldu\u011fu gibi yine Stalin\u2019in g\u00fcnah ke\u00e7isi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu yenilgi s\u0131ras\u0131nda sava\u015f\u0131n genel y\u00f6neticisi olan Kamanev ile Var\u015fova\u2019ya y\u00f6nelen K\u0131z\u0131l Ordu birliklerinin ba\u015f\u0131ndaki Tuha\u015fevskiy\u2019nin sorumsuz ve tutars\u0131z davran\u0131\u015flar\u0131 d\u00fcnya tarihinin bamba\u015fka bir seyir izlemesini belki de engelledi. Ortada kolektif hatalar var, kimse bu hatalardan azade de\u011fil ama Polonya seferinde o s\u0131rada \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131n ba\u015fka cephelerindeki g\u00f6revleri nedeniyle ikincil sorumluluklar\u0131 olan Stalin ve Budyonniy\u2019ye fatura kesilemeyece\u011fini s\u00f6ylemek zorunday\u0131z. <\/h3>\n

\u2018ALMAN DEVR\u0130M\u0130 LEN\u0130N\u0130ST PART\u0130 ANLAYI\u015eININ TERSTEN DO\u011eRULANMASIDIR\u2019<\/strong><\/h3>\n

Peki 1923\u2019te de Alman Devrimi imkans\u0131zd\u0131 diyenlere kat\u0131lm\u0131yorsunuz o zaman?<\/strong>
\n1923\u2019te Kom\u00fcnist Enternasyonal\u2019in de onaylad\u0131\u011f\u0131 bir ayaklanma tarihi bile var. Alman Kom\u00fcnist Partisi buna g\u00f6re haz\u0131rlan\u0131yor. Askeri komiteler kuruluyor, Moskova\u2019dan g\u00f6revliler yollan\u0131yor. Partili ve partisiz y\u00fcz binlerce, hatta milyonlarca i\u015f\u00e7i bu tarihsel an\u0131 bekliyor. Son anda baz\u0131 geli\u015fmeler y\u00fcz\u00fcnden ayaklanma iptal ediliyor, Hamburg\u2019da \u015fu ya da bu nedenle ayaklanma ger\u00e7ekle\u015fiyor ve sonra yaln\u0131z kald\u0131\u011f\u0131ndan geri \u00e7ekiliyor. Alman Devrimi\u2019nin ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fi bu tarihte anla\u015f\u0131l\u0131yor. Peki burada \u00f6znel hatalar var m\u0131d\u0131r? Elbette. Alman Kom\u00fcnist Partisi kuruldu\u011fu 1919\u2019dan sonra s\u00fcrekli yalpalam\u0131\u015ft\u0131r ama buna ra\u011fmen devrimci, militan bir partidir, b\u00fcy\u00fck fedakarl\u0131kla \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Herkes Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht\u2019in katlini bilir, bu d\u00f6nemde KPD \u00fcyelerinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi \u201cola\u011fan\u201d hale gelmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bask\u0131lara ra\u011fmen devrimi arayan, bu anlamda Komintern ruhunu ta\u015f\u0131yan bir partidir KPD. <\/h3>\n

Ama ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131?<\/strong>
\nBa\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kta Almanya\u2019ya \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131n pay\u0131 var. Ancak kendimize bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Rus Devrimi nas\u0131l Leninist Parti anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n pratikte do\u011frulanmas\u0131ysa, Alman Devrimi de o anlay\u0131\u015ftan uzakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ne b\u00fcy\u00fck sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/h3>\n

Uzakla\u015f\u0131ld\u0131 m\u0131?<\/strong>
\nKPD hiziplere anlay\u0131\u015fla bakan, merkeziyet\u00e7ili\u011fe mesafeli bir partidir ilk kuruldu\u011funda. B\u00fct\u00fcn militanl\u0131k ve fedakarl\u0131klara ra\u011fmen partinin devrimci g\u00f6revleri yerine getirmesini engelleyen fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131ndad\u0131r bu zaaflar. Bir de sosyal demokrasinin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn k\u0131r\u0131lamamas\u0131 gibi bir dert var. Bu uzun \u00f6yk\u00fc ama b\u00fct\u00fcn bunlar olurken Kom\u00fcnist Enternasyonal\u2019in Almanya konusunda birinci dereceden sorumluluk \u00fcstlenen y\u00f6neticilerinin Zinovyev ve Radek olmas\u0131 ne kadar b\u00fcy\u00fck bir talihsizlik! Alman partisinin i\u00e7indeki karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, farkl\u0131 e\u011filimlerin \u00fczerine bir de tutars\u0131z, \u00e7o\u011fu kez ba\u015f\u0131na buyruk m\u00fcdahalelerde bulunan iki prestijli lider! Bunlar\u0131 \u015fu nedenle s\u00f6yl\u00fcyorum, d\u00fcnya kom\u00fcnist hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha sonraki y\u0131llar\u0131 belirleyen bir kesittir 1920\u2019lerin ba\u015f\u0131. \u0130ki \u00f6nemli sonucu var bu y\u0131llar\u0131n. Bir, ya\u015famaz denilen Sovyetler Birli\u011fi ya\u015fam\u0131\u015f ve bir soluk alma d\u00f6neminden sonra sosyalist kurulu\u015f i\u00e7in devasa hamleler yapmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki, eli kula\u011f\u0131nda denen Alman Devrimi yenilmi\u015ftir.  Bu iki sonu\u00e7tan uyumlu bir ortak strateji \u00e7\u0131karmak zordu, \u00e7\u0131kar\u0131lamad\u0131 ama \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n sonuna kadar inan\u00e7l\u0131, ortak de\u011ferler \u00fcreten, y\u00fcz milyonlarca yoksula farkl\u0131 bir d\u00fcnya dedirten bir kom\u00fcnist hareket vard\u0131.<\/h3>\n

\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n sonunda ne oldu?<\/strong>
\nK\u0131sa yan\u0131tlar verilemeyecek bir d\u00f6nem bu ama \u015f\u00f6yle s\u00f6yleyeyim ac\u0131mas\u0131zca: Bat\u0131 Avrupa\u2019da devrimden vazge\u00e7ildi. Macerac\u0131l\u0131\u011f\u0131 savunmuyorum, devrim \u201ckarar\u201dla ger\u00e7ekle\u015fmez. Ancak Avrupa\u2019n\u0131n o d\u00f6nem iki \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc\u201d kom\u00fcnist partisinin, Frans\u0131z ve \u0130talyan partilerinin girdikleri yolun taktik geri ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fclmesi olanaks\u0131zd\u0131r. Kom\u00fcnist Enternasyonal ve bu partilerin i\u00e7indeki devrimci birikim taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131lan, zaman zaman etkisizle\u015ftirilen sosyal demokrat hastal\u0131klar\u0131n bask\u0131n hale geldi\u011fini ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin buna kar\u015f\u0131 \u00f6nlem almas\u0131 i\u00e7in uygunsuz bir d\u00f6nemden ge\u00e7ildi\u011fini kabul etmemiz gerekiyor. Dedi\u011fim gibi toptanc\u0131 yarg\u0131larda bulunmuyorum, ana e\u011filimden s\u00f6z ediyorum. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerinin en \u00f6nemli mekan\u0131 olan Avrupa\u2019da sosyalizm fikrinin geriye \u00e7ekilmesi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya kom\u00fcnist hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumsuzluk \u00fcretmi\u015ftir.<\/h3>\n

Biraz ba\u015ftaki soruya d\u00f6nmek istiyorum. Travma a\u015f\u0131ld\u0131 m\u0131?<\/strong>
\nHay\u0131r, zaten biraz da travman\u0131n a\u015f\u0131lmamas\u0131n\u0131n nedenlerinden s\u00f6z ediyoruz. Travma sadece Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 de\u011fil. Zaten d\u00fcnyada kendi ilkelerine, devrimci mirasa sahip ama\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131 olan bir kom\u00fcnist hareket olsayd\u0131 belki de Sovyetler Birli\u011fi da\u011f\u0131lmayacakt\u0131. D\u00fcnya devrim s\u00fcrecinin yeterince beslemedi\u011fi bir Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden s\u00f6z ediyoruz.<\/h3>\n

Trotskiy hakl\u0131 m\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131?<\/strong>
\nNe ilgisi var! Tek \u00fclkede sosyalizmin savunulma zorunlulu\u011funu kabul edince d\u00fcnya devrimi s\u00fcrecine s\u0131rt m\u0131 \u00e7eviriyoruz? Sonu\u00e7ta bizim varl\u0131k nedenimiz b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada kom\u00fcnizmin kurulmas\u0131 hedefidir. Bu zorlu, e\u015fitsiz, s\u0131\u00e7ramal\u0131 bir s\u00fcre\u00e7. \u015eunu s\u00f6ylemek istiyorum, Sovyetler Birli\u011fi da\u011f\u0131lmadan \u00f6nce b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc ve devrimci bir hedefe odaklanm\u0131\u015f bir uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareket yok. B\u00fcy\u00fck kazan\u0131mlar var, mevziler var, bunlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek haddimize mi? Ancak ger\u00e7ek\u00e7i olal\u0131m, insanl\u0131\u011f\u0131n en karanl\u0131k d\u00f6nemlerinden biri olan 1930\u2019lar, 40\u2019larda bile ya\u015fayan, hatta g\u00fc\u00e7lenen \u201cdevrimin g\u00fcncelli\u011fi\u201d tezi 1960\u2019larda, 70\u2019lerde Afrika\u2019da, Latin Amerika\u2019da kendini hissettirdi ama Avrupa\u2019da hay\u0131r. Bunu sadece nesnel ko\u015fullara ba\u011flamak kolayc\u0131l\u0131kt\u0131r. Bazen devrimci bir dalga olmayabilir, kapitalizm g\u00f6reli bir istikrara kavu\u015fabilir ama kom\u00fcnist partilerin misyonu devrimci se\u00e7ene\u011fi haz\u0131r ve g\u00fcndemde tutmakt\u0131r.<\/h3>\n

\u2018BUG\u00dcN D\u00dcNYADA KOM\u00dcN\u0130ST PART\u0130LER\u0130N\u0130N DO\u011eRULTU ORTAKLI\u011eI YOK\u2019<\/strong><\/h3>\n

Bug\u00fcn kom\u00fcnist partileri y\u0131lda bir kez toplan\u0131yor. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra herhalde en kapsaml\u0131 giri\u015fim bu; D\u00fcnya Kom\u00fcnist ve \u0130\u015f\u00e7i Partileri Toplant\u0131lar\u0131. Bu toplant\u0131lar\u0131n \u00f6nemi nedir? Buradan ortak bir strateji \u00e7\u0131kar m\u0131?<\/strong>
\nBu toplant\u0131lar\u0131n 20 y\u0131ld\u0131r d\u00fczenli yap\u0131lmas\u0131 kendi ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fck bir kazan\u0131m. Ba\u015fta Yunanistan Kom\u00fcnist Partisi olmak \u00fczere bu toplant\u0131lar\u0131n yap\u0131labilmesi i\u00e7in \u00e7aba harcayan, kaynak ay\u0131ran b\u00fct\u00fcn partiler b\u00fcy\u00fck bir tarihsel hizmette bulundular. Bu toplant\u0131lar\u0131n s\u00fcrmesi bir dizi a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli. Toplant\u0131larda farkl\u0131 ko\u015fullarda m\u00fccadele eden kom\u00fcnist partileri yan yana geliyor, birbirini dinliyor, belli konularda ortak tav\u0131r al\u0131yor. Ancak burada ortak bir strateji olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. Toplant\u0131lar b\u00f6yle bir ama\u00e7la ba\u015flamam\u0131\u015ft\u0131 zaten ancak mevcut durumda kom\u00fcnist partileri toplant\u0131s\u0131ndan ortak strateji \u00e7\u0131kmaz.<\/h3>\n

Neden? K\u00f6kl\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 m\u0131 var?<\/strong>
\nG\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 olur, do\u011fald\u0131r. Ayr\u0131ca belli bir u\u011frakta biricik do\u011frunun pe\u015finde de\u011filiz. \u00d6nemli olan do\u011frultudur. Kom\u00fcnist partileri zaman zaman yanl\u0131\u015f konumlan\u0131\u015flar i\u00e7ine girerler burada \u00f6nemli olan bunu d\u00fczeltebilecek, telafi edecek bir do\u011frultu tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Gizlemeye gerek yok, bug\u00fcn d\u00fcnyada kom\u00fcnist partilerinin do\u011frultu ortakl\u0131\u011f\u0131 yok.<\/h3>\n

Nedir temel do\u011frultu farkl\u0131l\u0131klar\u0131? Form\u00fcle edilebilir de\u011fi\u015fik siyasi \u00e7izgilerden s\u00f6z edebilir miyiz?<\/strong>
\nAklar ve karalar diye bir tasnif yap\u0131lmas\u0131n\u0131n pek bir zemini yok. Bir\u00e7ok partinin i\u00e7inde tart\u0131\u015fmalar s\u00fcr\u00fcyor ya da \u00f6yle \u00f6rnekler oluyor ki, bir parti \u015fu ya da bu y\u00f6nde de\u011fi\u015fim g\u00f6steriyor. Ku\u015fkusuz tarihsel anlamda tercihini yapm\u0131\u015f ve bu anlamda belli bir \u00e7izgiyi a\u00e7\u0131k\u00e7a temsil eden partiler de var. Burada \u00f6zde iki temel yakla\u015f\u0131mla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z: Baz\u0131 partiler, sosyalizmin g\u00fcncel bir se\u00e7enek olarak de\u011fil, bir nihai hedef olarak ele al\u0131yor ve ba\u015fka \u00f6ncelikleri stratejik hedef olarak belirliyorlar: Bu kimi \u00f6rneklerde ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, kimi \u00f6rneklerde bar\u0131\u015f, kimi \u00f6rneklerde demokrasi, kimi \u00f6rneklerde ABD hegemonyas\u0131n\u0131n geriletilmesi, kimi \u00f6rneklerde sek\u00fcler bir toplum kurma aray\u0131\u015f\u0131 olabiliyor. Baz\u0131 partiler ise sosyalist devrimin g\u00fcncelli\u011fine vurgu yap\u0131yor, sosyalist devrim \u00f6ncesi ara a\u015famalar\u0131 reddediyor. Ku\u015fkusuz bu temel farkl\u0131l\u0131k hemen konuya yans\u0131yor; \u00f6rne\u011fin ittifak politikalar\u0131nda ciddi farkl\u0131klar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Dedi\u011fim gibi ara varyantlar var.<\/h3>\n

Bu s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011finiz farkl\u0131l\u0131klar Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde de yok muydu?<\/strong>
\nKu\u015fkusuz vard\u0131 ama a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra yayg\u0131n e\u011filim sosyalist devrim hedefinin geri \u00e7ekilmesiydi. Bunun harekete zarar verdi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. <\/h3>\n

Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi’nden mi kaynaklan\u0131yordu bu tercih?<\/strong>
\nK\u0131smen. Ancak d\u00fcnya kom\u00fcnist hareketinin \u0130kinci Enternasyonal etkisinden tam olarak kurtulamamas\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funu Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne y\u00fckleme yanl\u0131s\u0131 de\u011filim. Burada tarihsel bir ger\u00e7eklik var.<\/h3>\n

Peki \u015fimdi baz\u0131 partilerin domine etti\u011fi s\u00f6ylenebilir mi?<\/strong>
\nBug\u00fcn d\u00fcnyada a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan kom\u00fcnist partileri var do\u011fal olarak. Ger\u00e7ek bir siyasi m\u00fccadele i\u00e7indeysen, teorik ve siyasal \u00fcretimin varsa, uluslararas\u0131 ili\u015fkilere kaynak ay\u0131rabiliyorsan, bundan daha do\u011fal bir \u015fey olamaz. Ancak bug\u00fcn ger\u00e7ek bir parti karakteri ta\u015f\u0131yan hi\u00e7bir kom\u00fcnist parti bir ba\u015fka partinin d\u00fcmen suyunda gitmez. Ge\u00e7mi\u015ften dersler \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f durumda. Bu anlamda bug\u00fcn uluslararas\u0131 toplant\u0131larda bile en \u00f6nemli kriter partiler aras\u0131nda e\u015fitlik ve i\u00e7i\u015flerine kar\u0131\u015fmama.<\/h3>\n

Ama b\u00fcy\u00fck parti-k\u00fc\u00e7\u00fck parti ayr\u0131m\u0131 yok mu?<\/strong>
\nB\u00fcy\u00fck partiyi ve k\u00fc\u00e7\u00fck partiyi neye g\u00f6re belirleyeceksiniz? Se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re mi? Bu \u00e7o\u011fu kez aldat\u0131c\u0131. \u00dclkenin emperyalist d\u00fcnyadaki yerine g\u00f6re mi? Bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan kriterler belli: Elindeki olanaklar\u0131 sosyalizm m\u00fccadelesi i\u00e7in etkili bir bi\u00e7imde kullan\u0131yor mu; Marksizm-Leninizm\u2019in temel ilkelerine sad\u0131k m\u0131; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 karakterini koruyor ve g\u00fc\u00e7lendiriyor mu? Bunun d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck parti-k\u00fc\u00e7\u00fck parti diye bir \u015fey yok.<\/h3>\n

Peki iktidardaki partiler?<\/strong><\/h3>\n

\u0130ktidardaki kom\u00fcnist partilerin durumu iyice kar\u0131\u015f\u0131k. Onlar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya konjonkt\u00fcr\u00fcnde, d\u0131\u015f politika \u00f6nceliklerini, ekonomi politikalar\u0131n\u0131, toplumsal hedeflerini elbette bir yere kadar sorgulayabiliriz. Tart\u0131\u015fma olabilir, ele\u015ftiri olabilir. Bu ayr\u0131. Ancak as\u0131l sorun, iktidardaki kom\u00fcnist partilerin d\u0131\u015f politika gereksinimlerinin d\u00fcnya kom\u00fcnist hareketinin \u00fczerine g\u00f6lge olarak d\u00fc\u015f\u00fcrmesidir. Bu olmaz, bunu devrimci hi\u00e7bir kom\u00fcnist partisi kabul etmez.<\/h3>\n

B\u00f6yle bir niyet mi var?<\/strong>
\nNiyet olmasa bile b\u00f6yle bir objektif durum var. \u00dcz\u00fclerek s\u00f6ylemek zorunday\u0131m ki, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fcnya devrim s\u00fcrecinin ihtiya\u00e7lar\u0131 yerine jeostratejik hesaplar ge\u00e7mi\u015f durumda. Bug\u00fcn g\u00fc\u00e7ler dengesi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ne kadar aleyhine olursa olsun, kom\u00fcnist partilerin kendilerini uluslararas\u0131 ili\u015fkiler alan\u0131ndaki gelgitlere kapt\u0131rmamalar\u0131 gerekir. S\u0131n\u0131fsal bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, kom\u00fcnist partiler i\u00e7in olmazsa olmazd\u0131r. Bunu yitirdi\u011fimiz anda hata yapmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olur. <\/h3>\n

Uzun s\u00fcredir iktidardaki bir parti olarak K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi ile yak\u0131n ili\u015fkiniz var, size kar\u015f\u0131 bir dayatma, y\u00f6nlendirme iste\u011fi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131n\u0131z m\u0131?<\/strong>
\nKesinlikle hay\u0131r. K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi ile ili\u015fkilerimiz biz olduk\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck bir siyasi yap\u0131yken kuruldu, o k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00f6nemimizde bug\u00fcnk\u00fcyle ayn\u0131 stratejik do\u011frultuya sahiptik. Sosyalizmin g\u00fcncelli\u011fi, sosyalist devrim s\u00fcrecinde a\u015famalar\u0131n reddi\u2026 K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi\u2019nden tek bir kez dahi \u201cneden b\u00f6yle yap\u0131yorsunuz\u201d imas\u0131n\u0131 duymad\u0131k. Anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. \u0130\u015fin ger\u00e7e\u011fi bizim onlara \u201cneden b\u00f6yle yap\u0131yorsunuz\u201d sorusunu y\u00f6neltti\u011fimiz \u00e7ok oldu ve bunlara b\u00fcy\u00fck bir olgunlukla yan\u0131t verdiler. Biz kendi deneyimimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan konu\u015fabiliriz; hay\u0131r K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi TKP ile ili\u015fkilerinde devrimci bir tutum ald\u0131. Bu bizim tercihlerimizi benimsiyorlar anlam\u0131na gelmiyor ama \u015funu s\u00f6yleyebilirim: K\u00fcba\u2019n\u0131n d\u0131\u015f politika tercihlerine her zaman sayg\u0131 duyduk anlad\u0131k. \u015eu eki yaparak: K\u00fcba gibi \u00fclkelerin yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir bi\u00e7imde sosyalizmin kurulu\u015funda ula\u015fabilecekleri yerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 var. Onlar\u0131n i\u015fi de\u011fil ama onlar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131 da son tahlilde d\u00fcnya devrim s\u00fcrecinin yeni hamle yapmas\u0131nda. \u0130ktidardaki partilerin kapitalist \u00fclkelerdeki m\u00fccadelenin ritmini, hedeflerinin ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131 belirlemeleri diye bir \u015fey s\u00f6z konusu olamaz.<\/h3>\n

\u2018YKP \u0130LE \u0130L\u0130\u015eK\u0130M\u0130ZDE BEL\u0130RLEY\u0130C\u0130 OLAN AYNI \u00d6NCEL\u0130KLERDEN HAREKET ETMEM\u0130Z\u2019<\/strong><\/h3>\n

Yunanistan Kom\u00fcnist Partisi ile ili\u015fkileriniz i\u00e7in ne diyeceksiniz? Son y\u0131llarda giderek daha fazla i\u015fbirli\u011fi yap\u0131yor TKP ile YKP. Kimi \u00e7evrelerde TKP\u2019nin YKP\u2019nin etkisi alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 kanaati var. <\/strong>
\nYunanistan Kom\u00fcnist Partisi ile \u00f6rnek diyebilece\u011fimiz bir ili\u015fki s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz. Ku\u015fkusuz bunda iki \u00fclkenin kom\u015fu olmas\u0131, ortak bir\u00e7ok soruna, ortak bir tarihe ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan bir\u00e7ok benzerli\u011fe sahip olmam\u0131z\u0131n pay\u0131 da var. Buna iki \u00fclkenin sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve genel olarak emperyalizmin pompalad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131klara kar\u015f\u0131 ortak hareket etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ekleyin\u2026 Ancak YKP ile ili\u015fkimizde as\u0131l belirleyici olan d\u00fcnyaya, sosyalizm m\u00fccadelesinin stratejik meselelerine, kom\u00fcnist hareketin tarihine bak\u0131\u015fta ayn\u0131 \u00f6nceliklerden hareket etmemiz. Bu ortakl\u0131klar zaten bir veriydi, iki parti aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin bu d\u00fczeye gelmesinden \u00f6nce de s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerine ayn\u0131 pencereden bak\u0131yorduk. \u0130ki parti aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi geli\u015ftiren de zaten bu oldu, yoksa kimse kimsenin pe\u015finden gitmiyor. Ayr\u0131ca her konuda benzer \u015feyleri s\u00f6ylemiyoruz, ayn\u0131 \u015fekilde hareket etmiyoruz. Kald\u0131 ki iki \u00fclkenin ortakl\u0131klar\u0131 kadar farkl\u0131l\u0131klar\u0131 da mevcut. Bununla birlikte, kom\u00fcnist partileri birbirlerinden \u00f6\u011frenir, birbirlerine sorar, anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Biz protokol\u00fc, diplomasiyi aradan kald\u0131rd\u0131k, yolda\u015f\u00e7a, karde\u015f\u00e7e ama kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131y\u0131 elden b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ili\u015fki kurduk. Evet, YKP\u2019nin zengin m\u00fccadele birikiminden, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde elde etti\u011fi mevzilerden, parti k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden \u00f6\u011freniyoruz, bundan hi\u00e7 \u015fikayetimiz yok. Onlar ad\u0131na konu\u015fmayay\u0131m ama ku\u015fkum yok ki, onlar\u0131n da TKP\u2019den \u00f6\u011frendikleri vard\u0131r. E\u011fer sorunuz YKP\u2019nin \u201cpe\u015finden gitme\u201d imas\u0131n\u0131 i\u00e7eriyorsa, b\u00f6yle bir \u015fey asla s\u00f6z konusu de\u011fil. YKP de TKP de ge\u00e7mi\u015ften ders \u00e7\u0131karm\u0131\u015f kom\u00fcnist partileri. Bizim s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde dayan\u0131\u015fma, yard\u0131mla\u015fma, ele\u015ftiri, anlay\u0131\u015f, yolda\u015fl\u0131k, birlikte m\u00fccadele var ama biat, kollama, sekt olu\u015fturma yok. Hem onca sorumlulu\u011fu olan YKP\u2019nin i\u015fi g\u00fcc\u00fc b\u0131rak\u0131p ba\u015fka partilerin de sorumlulu\u011funu \u00fcstlenece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek bana sa\u00e7ma geliyor. Hepimiz kendi i\u015fimizi yap\u0131yoruz ve ortak misyonumuz olan d\u00fcnya devrim s\u00fcrecini ilerletmek i\u00e7in baz\u0131 platformlarda birlikte hareket ediyor, birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu kadar. Ve bu geli\u015fkin ili\u015fki k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ba\u015fka partilerle de hayata ge\u00e7iriyoruz. Sosyalizm m\u00fccadelesine omuz veren her partiye sayg\u0131 duyuyoruz, onlar bizim yolda\u015f\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/h3>\n

Az \u00f6nceki konuya d\u00f6nece\u011fim, s\u0131n\u0131fsal bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n kayboldu\u011fu \u00f6rneklerden s\u00f6z ediyorsunuz. \u00d6rnek vermeniz m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/strong>
\nT\u00fcrkiye\u2019yi \u00f6zellikle ilgilendiren baz\u0131 \u00f6rnekler verebilirim. Erdo\u011fan ve partisi 2002 y\u0131l\u0131nda iktidara geldi. ABD ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nin, daha do\u011frusu uluslararas\u0131 tekellerin a\u00e7\u0131k deste\u011fiyle\u2026 Peki bu deste\u011fin \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc arg\u00fcmanlar neydi? T\u00fcrkiye demokratik de\u011fildi, T\u00fcrkiye\u2019de askerlerin borusu \u00f6t\u00fcyordu, K\u00fcrtlere eziyet ediliyordu; Erdo\u011fan bu yap\u0131y\u0131 de\u011fi\u015ftirebilirdi. T\u00fcrkiye hakk\u0131nda s\u00f6ylenenler do\u011fruydu ama bunun Saddam\u2019\u0131 bahane edip i\u015fgali me\u015fru g\u00f6stermekten fark\u0131 yoktu! TKP o d\u00f6nem elinden geldi\u011fince kom\u00fcnist partileri Erdo\u011fan konusunda uyard\u0131 ama a\u00e7\u0131k s\u00f6ylemek gerekirse, Avrupa\u2019da pek az ki\u015fi T\u00fcrkiye\u2019ye sosyalizm m\u00fccadelesini yak\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u201c\u00f6nce demokrasi\u201d diyerek Erdo\u011fan \u00f6rt\u00fcl\u00fc ya da a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde desteklendi. Hele hele baz\u0131 kom\u00fcnist partilerinin K\u00fcrt sorununa yakla\u015f\u0131m\u0131 ger\u00e7ekten Marksizmden baya\u011f\u0131 uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Erdo\u011fan\u2019a baya\u011f\u0131 sempati duyulur oldu. O zamanlar Erdo\u011fan K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zecek ki\u015fi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. TKP ise \u201ckapitalizm hi\u00e7bir temel sorunu \u00e7\u00f6zemez\u201d dedi\u011fi i\u00e7in \u00e7ok ele\u015ftirildi. T\u00fcrkiye i\u00e7inde de TKP, AKP kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u201ckat\u0131\u201d tutumu nedeniyle neredeyse fa\u015fistlikle su\u00e7land\u0131. \u015eimdi aradan 16 y\u0131l ge\u00e7tikten sonra TKP bu kez i\u00e7inde fa\u015fizmin bir kolu, \u0130slamc\u0131 baz\u0131 hareketler, sosyal demokratlar, liberal solun oldu\u011fu Erdo\u011fan kar\u015f\u0131t\u0131 koalisyonun par\u00e7as\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yine ele\u015ftiriliyor. B\u00fct\u00fcn bu karma\u015fa s\u0131n\u0131fsal bak\u0131\u015ftan uzakla\u015fman\u0131n sonucudur. <\/h3>\n

\u2018HAYATA PUT\u0130N\u2019\u0130N G\u00d6Z\u00dcNDEN BAKARSANIZ ERDO\u011eAN\u2019I ANT\u0130-EMPERYAL\u0130ST G\u00d6RMEK M\u00dcMK\u00dcN\u2019<\/strong><\/h3>\n

Ama bir yandan da Erdo\u011fan\u2019\u0131n antiemperyalist kampa kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler var\u2026<\/strong>
\nBu tuhaf iddian\u0131n traji-komik bir \u00f6yk\u00fcs\u00fc var. Erdo\u011fan ve partisi 2006-2007 y\u0131l\u0131ndan itibaren T\u00fcrkiye sermayesinin b\u00f6lgesel iddialar\u0131n\u0131 d\u0131\u015f politika alan\u0131na ta\u015f\u0131mak i\u00e7in bir yandan ABD\u2019nin b\u00f6lgesel projelerinde rol kapmak i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131rken bir yandan da Arap co\u011frafyas\u0131nda prestij kazanmak i\u00e7in her yolu deniyordu. Bat\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ve \u0130srail ile d\u00fcnya kamuoyu \u00f6n\u00fcnde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen gerilim politikas\u0131 bu amaca hizmet ediyordu. Daha da ileri gittiler ve ABD ile sorunu olan bir\u00e7ok \u00fclkeyle \u00fcst d\u00fczey temaslarda \u201cNATO\u2019yu b\u00f6lgemizden kovaca\u011f\u0131z\u201d bile dediler. Bu demagoji Arap \u00fclkelerinin d\u0131\u015f\u0131nda Latin Amerika\u2019da da etkili oldu, i\u015fin k\u00f6t\u00fcs\u00fc baz\u0131 kom\u00fcnist partileri de Erdo\u011fan\u2019\u0131 anti-emperyalist bir lider olarak g\u00f6rd\u00fcler. Burada b\u00fcy\u00fck, baya\u011f\u0131 vahim bir hata var ve hatan\u0131n kayna\u011f\u0131nda \u201culuslararas\u0131 ili\u015fkileri\u201d \u00f6zel bir alan olarak g\u00f6rme yan\u0131lg\u0131s\u0131 var. Herhangi bir sermaye akt\u00f6r\u00fcn\u00fcn, kendi \u00fclkesindeki rol\u00fcnden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak uluslararas\u0131 alanda \u201columlu\u201d bir i\u015flev \u00fcstlenmesi bir siyaset efsanesidir ve bu efsane hep felaketlerle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Erdo\u011fan\u2019\u0131 \u201cyolda\u015f\u201d olarak g\u00f6renler onun Suriye\u2019de \u00fcstlendi\u011fi rol\u00fc g\u00f6rd\u00fcklerinde i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015fti.<\/h3>\n

Ben bug\u00fcnden s\u00f6z ediyordum. Erdo\u011fan\u2019\u0131 yine anti-emperyalist olarak g\u00f6renler var.<\/strong>
\nHayata Rus egemenlerinin, Putin\u2019in g\u00f6z\u00fcnden bakarsan\u0131z b\u00f6yle olabilir. Kimse kusura bakmas\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019de iktidar\u0131n halk\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlam\u0131, onun s\u0131n\u0131f karakteri T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 sistemde bir o kampa bir \u00f6teki kampa yana\u015fmas\u0131, ittifaklar sisteminde belli oynamalar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi ya da pazarl\u0131k amac\u0131yla \u00e7e\u015fitli manevralar yapmas\u0131yla de\u011fi\u015fmiyor. Ayr\u0131ca hat\u0131rlatmak istiyorum ki, Erdo\u011fan NATO\u2019dan kopmuyor, onunla daha \u201cavantajl\u0131\u201d bir anla\u015fma yapmak i\u00e7in pazarl\u0131k ediyor. Bu pazarl\u0131k sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131nda \u015fimdi Erdo\u011fanc\u0131l\u0131k yapanlar yine Erdo\u011fan\u2019a k\u0131zacaklar. Bu t\u00fcrden yakla\u015f\u0131mlar\u0131n kom\u00fcnist hareketimizde olamamas\u0131 gerek.<\/h3>\n

Az \u00f6nce Suriye\u2019den s\u00f6z ettiniz. Arap Bahar\u0131 s\u0131ras\u0131nda da benzer bir hata yap\u0131lmad\u0131 m\u0131?<\/strong>
\nYap\u0131lmaz olur mu? Arap Bahar\u0131\u2019nda kitlelerin yoksulluk ve yolsuzluk kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00f6fkesine kimse bir \u015fey diyemez; bu \u00f6fke hakl\u0131 ve me\u015fruydu. Ancak soka\u011fa ta\u015fan bu \u00f6fkenin emperyalist merkezlerce manip\u00fcle edildi\u011fi, ortada devrim filan olmad\u0131\u011f\u0131 ba\u015ftan itibaren a\u00e7\u0131k\u00e7a belliydi. Ne yaz\u0131k ki, Arap Bahar\u0131\u2019n\u0131n ilk d\u00f6nemlerinde kom\u00fcnist hareketimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6yle \u015feyler yaz\u0131l\u0131p s\u00f6ylendi ki, insan\u0131n akl\u0131 alm\u0131yor. \u015eimdi unutuldu ama s\u0131n\u0131fsal bak\u0131\u015ftan uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a, kapitalizm i\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcmler ve tarafla\u015fmalar kom\u00fcnistlerin temel politik g\u00fcndemi olduk\u00e7a yeni hatalar bekleyecek bizi.<\/h3>\n

Peki b\u00fct\u00fcn bu s\u00f6yledikleriniz bir b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck anlam\u0131na m\u0131 geliyor?<\/strong>
\nTam olarak de\u011fil. G\u00fcn gelir, kom\u00fcnist partileri, stratejik olarak birbirine kar\u015f\u0131t pozisyonlara yerle\u015firler, b\u00f6l\u00fcnme ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olur. \u015eu anda ise b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn gev\u015fek bi\u00e7imlerde (ki \u015fu andaki durum odur) korunmas\u0131, bir tart\u0131\u015fman\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015finin, deney aktar\u0131m\u0131n\u0131n ve dayan\u0131\u015fman\u0131n s\u00fcrmesi gerekiyor. Ayr\u0131ca partilerin dinamik bir karakter ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, belli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler ge\u00e7irdi\u011fi de unutulmamal\u0131. Kimi partilerin ise ka\u011f\u0131t \u00fczerinde bir pozisyonlar\u0131 var ama herhangi bir siyasi faaliyet i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek \u00e7ok zor. Ama bu durum onlar i\u00e7in de h\u0131zla de\u011fi\u015febilir. Burada e\u015fitlik ilkesi ve i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmama esas olmal\u0131. Ancak i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmama ile \u201cbenim \u00fclkemde en iyisini ben bilirim\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131na prim vermek aras\u0131nda bir fark var. B\u00f6yle bir \u015fey yok, b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m a\u00e7\u0131k\u00e7a metafizik bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Sayg\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde tart\u0131\u015fma olmal\u0131, ele\u015ftiri olmal\u0131, birbirimizi dinlemeyi \u00f6\u011frenmeliyiz. Zaten bu s\u00fcre\u00e7te birbirine daha yak\u0131n olan partiler \u00e7e\u015fitli platformlarda bir araya geliyorlar. Latin Amerika\u2019da olu\u015fumlar var, Avrupa Sol Partisi var. Baz\u0131 kom\u00fcnist partileri bu olu\u015fumlarda yer al\u0131yorlar. TKP de Avrupa Kom\u00fcnist \u0130nisiyatifi ve Uluslararas\u0131 Kom\u00fcnist Dergi i\u00e7inde faaliyet g\u00f6steriyor. Ama bu ba\u015fka kom\u00fcnist partilerle ikili ya da di\u011fer d\u00fczlemlerde ili\u015fki kurmam\u0131z\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engel de\u011fil. Onlardan \u00f6\u011freniyoruz ve kendi deneylerimizi aktar\u0131yoruz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nem sanc\u0131l\u0131 ge\u00e7ecek ama her \u015fey daha iyi olacak.<\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

20. Uluslararas\u0131 Kom\u00fcnist ve \u0130\u015f\u00e7i Partileri toplant\u0131s\u0131 bu y\u0131l Kas\u0131m ay\u0131nda Yunanistan Kom\u00fcnist Partisi ev sahipli\u011finde Atina’da yap\u0131lacak. Toplant\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma grubunda T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi (TKP) de yer al\u0131yor. Ge\u00e7en haftasonu d\u00fczenlenen \u00e7al\u0131\u015fma grubu haz\u0131rl\u0131k toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lan TKP Genel Sekreteri Kemal Okuyan, International Communist Press’in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131, uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin tarihi ve g\u00fcncel durumu hakk\u0131nda \u00e7arp\u0131c\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1624,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[258],"tags":[],"yoast_head":"\nKemal Okuyan, International Communist Press\u2019in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131 - T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kemal Okuyan, International Communist Press\u2019in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131 - T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"20. Uluslararas\u0131 Kom\u00fcnist ve \u0130\u015f\u00e7i Partileri toplant\u0131s\u0131 bu y\u0131l Kas\u0131m ay\u0131nda Yunanistan Kom\u00fcnist Partisi ev sahipli\u011finde Atina’da yap\u0131lacak. Toplant\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma grubunda T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi (TKP) de yer al\u0131yor. Ge\u00e7en haftasonu d\u00fczenlenen \u00e7al\u0131\u015fma grubu haz\u0131rl\u0131k toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lan TKP Genel Sekreteri Kemal Okuyan, International Communist Press’in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131, uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin tarihi ve g\u00fcncel durumu hakk\u0131nda \u00e7arp\u0131c\u0131 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-05-25T14:56:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-03-08T11:28:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/kemalokuyan_1-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1606\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ozguraydogan\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ozguraydogan\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"25 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/\",\"url\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/\",\"name\":\"Kemal Okuyan, International Communist Press\u2019in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131 - T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/#website\"},\"datePublished\":\"2018-05-25T14:56:23+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-08T11:28:24+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/#\/schema\/person\/67909ecbacc53dc30ca8e0948cf44cd5\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Homepage\",\"item\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kemal Okuyan, International Communist Press\u2019in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/\",\"name\":\"T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\",\"description\":\"T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/#\/schema\/person\/67909ecbacc53dc30ca8e0948cf44cd5\",\"name\":\"ozguraydogan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/728b4e1c9e1797ee82d3b84ea62b92bc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/728b4e1c9e1797ee82d3b84ea62b92bc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"ozguraydogan\"},\"url\":\"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/author\/ozguraydogan\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kemal Okuyan, International Communist Press\u2019in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131 - T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Kemal Okuyan, International Communist Press\u2019in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131 - T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi","og_description":"20. Uluslararas\u0131 Kom\u00fcnist ve \u0130\u015f\u00e7i Partileri toplant\u0131s\u0131 bu y\u0131l Kas\u0131m ay\u0131nda Yunanistan Kom\u00fcnist Partisi ev sahipli\u011finde Atina’da yap\u0131lacak. Toplant\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma grubunda T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi (TKP) de yer al\u0131yor. Ge\u00e7en haftasonu d\u00fczenlenen \u00e7al\u0131\u015fma grubu haz\u0131rl\u0131k toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lan TKP Genel Sekreteri Kemal Okuyan, International Communist Press’in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131, uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin tarihi ve g\u00fcncel durumu hakk\u0131nda \u00e7arp\u0131c\u0131 […]","og_url":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/","og_site_name":"T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi","article_published_time":"2018-05-25T14:56:23+00:00","article_modified_time":"2021-03-08T11:28:24+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1606,"url":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/kemalokuyan_1-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"ozguraydogan","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"ozguraydogan","Est. reading time":"25 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/","url":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/","name":"Kemal Okuyan, International Communist Press\u2019in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131 - T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/#website"},"datePublished":"2018-05-25T14:56:23+00:00","dateModified":"2021-03-08T11:28:24+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/#\/schema\/person\/67909ecbacc53dc30ca8e0948cf44cd5"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/agenda\/news\/kemal-okuyan-international-communist-pressin-sorularini-yanitladi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Homepage","item":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kemal Okuyan, International Communist Press\u2019in sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/#website","url":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/","name":"T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi","description":"T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/#\/schema\/person\/67909ecbacc53dc30ca8e0948cf44cd5","name":"ozguraydogan","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/728b4e1c9e1797ee82d3b84ea62b92bc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/728b4e1c9e1797ee82d3b84ea62b92bc?s=96&d=mm&r=g","caption":"ozguraydogan"},"url":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/author\/ozguraydogan\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1625"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1625"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1625\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7007,"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1625\/revisions\/7007"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tkp.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}